در تاریخ سینما، شخصیتهای شرور همیشه نقش مهمی در تعریف و ماندگاری آثار ایفا کردهاند. از تبهکاران دنیای ابرقهرمانان گرفته تا هیولاها و قاتلان روانی، هر نسل از تماشاگران با چهرهای تازه از شر روبهرو شده است. با این حال، در میان تمام ضدقهرمانهای دههی اخیر، بهترین و عمیقترین آنها از جایی غیرمنتظره آمده است: از دل یکی از انیمیشنهای استودیوی دریمورکز.
انیمیشن Puss in Boots: The Last Wish (گربه چکمهپوش: آخرین آرزو) که در ابتدا بهعنوان دنبالهای ساده برای اسپینآف مجموعهی شرک در نظر گرفته میشد، به اثری کاملاً درخشان تبدیل شد. اما چیزی که آن را به سطحی بالاتر رساند، حضور گرگ مرموز بود؛ شخصیتی که بعدها مشخص شد تجسم واقعی «مرگ» است.
گرگ؛ چهرهای از مرگ که از گربهی قهرمان هم درخشانتر است
در آغاز فیلم، گرگ تنها بهعنوان یک شکارچی ناشناخته وارد ماجرا میشود. او با صدایی آرام، سوتی خاص و حضور پرابهت خود، ترسی عمیق را به جان گربه میاندازد — ترسی که تماشاگر هم بهخوبی آن را احساس میکند. در اینجا دیگر خبری از طنز یا شوخیهای معمول آثار دریمورکز نیست؛ بلکه با تهدیدی واقعی و بیرحم روبهرو هستیم.
اما آنچه گرگ را از سایر شرورهای سینما متمایز میکند، هویت واقعی اوست. او صرفاً دشمنی فیزیکی نیست، بلکه خودِ “مرگ” است — مرگی که از گربه میخواهد پاسخ دهد چرا عمر خود را بیهدف تلف کرده است. ایدهای که هم شاعرانه است، هم فلسفی، و هم به طرز غیرمنتظرهای عمیق برای اثری انیمیشنی محسوب میشود.
تقابل مرگ و جاودانگی؛ مفهومی که انیمیشن را به شاهکار تبدیل میکند
تا پیش از این، گربه چکمهپوش با غرور و بیپروا زندگی میکرد، زیرا میدانست که نه یکبار، بلکه نهبار فرصت زندگی دارد. اما فیلم نشان میدهد که او هشت زندگی خود را از دست داده و حالا فقط یکی برایش باقی مانده است. همین موضوع زمینهای میشود برای رویارویی مستقیم او با مفهوم فناپذیری.
مرگ در قالب گرگ، با دو داس دوقلو و چشمانی سرخ و درخشان، به سراغ او میآید تا این بار بهجای شوخی و فرار، وادارش کند واقعیت انسانبودن و ترس از پایان را بپذیرد. این تضاد میان موجودی افسانهای با چندین جان و موجودی که پایان هر جان است، فیلم را از سطح یک ماجراجویی کودکانه فراتر میبرد و به اثری فلسفی دربارهی معنای زندگی و شجاعت تبدیل میکند.
طراحی بصری گرگ؛ ساده، اما هراسانگیز و بهیادماندنی
طراحی گرگ در «آخرین آرزو» بهخودیخود یک دستاورد هنری است. شنل سیاه، چشمان خونین که از دل تاریکی میدرخشند و سوتی که با ورودش به صدا درمیآید، همگی با ترکیب سبک بصری خاص فیلم — که الهامگرفته از انیمهها و نقاشیهای فریمبهفریم است — حالتی وهمآلود ایجاد میکنند.
در سکانس نهایی، نبرد میان او و گربه با یکی از زیباترین کارگردانیهای اکشن در انیمیشنهای معاصر همراه است. مبارزهای که نه بر اساس قدرت بدنی، بلکه بر پایهی پذیرش و رشد شخصیتی قهرمان پیش میرود.
گرگی که شکست نمیخورد، بلکه بازمیگردد
نکتهای که گرگ را از دیگر شرورهای سینمایی متمایز میکند، این است که او هیچگاه شکست نمیخورد. در پایان فیلم، پس از نبردی سنگین، مرگ تصمیم میگیرد گربه را رها کند؛ نه از روی ضعف، بلکه از احترام. چون دیگر با موجودی ترسو روبهرو نیست، بلکه با قهرمانی است که آموخته از مرگ نترسد.
گرگ به او میگوید که «فعلاً» میرود، اما روزی بازخواهد گشت — و این وداع نه پایان، بلکه یادآوری این است که مرگ همیشه حضور دارد، بیآنکه نیاز باشد شکست بخورد. همین پایان متفاوت باعث میشود که او در ذهن بیننده جاودانه شود.
تأثیر گرگ بر دیگر آثار مدرن
قدرت طراحی و شخصیتپردازی گرگ به اندازهای بود که حتی بر فیلمهای دیگر نیز تأثیر گذاشت. کارگردانان متعددی از او بهعنوان منبع الهام یاد کردهاند و برخی از آثار اخیر، از جمله شخصیتهای مرموز با چشمان درخشان و حضور سایهوار، مستقیماً از او الهام گرفتهاند.
در واقع، وقتی یک ضدقهرمان انیمیشنی بتواند بر روایتهای لایواکشن تأثیر بگذارد، میتوان گفت با یکی از ماندگارترین شرورهای تاریخ سینما روبهرو هستیم.
«گرگ» در Puss in Boots: The Last Wish فقط یک شخصیت منفی نیست؛ او استعارهای از مرگ، از گذر زمان و از ترس انسان از پایان است. دریمورکز با خلق او نشان داد که انیمیشن میتواند به همان اندازهی سینمای زنده، عمیق، تاریک و تأثیرگذار باشد.
و شاید به همین دلیل است که باید پذیرفت:
دریمورکز بهترین شرور سینمایی چند دهه اخیر را خلق کرده — چه در انیمیشن و چه در لایواکشن.
نظرات کاربران